Rehber
Pazarlar saat kaçta açılır, kaçta kapanır?
Pazarın açılış-kapanış saatini belediye encümeni mevsime ve yöreye göre belirler; tek bir ulusal saat yoktur. Kaynakta saati yazan 24 pazar var.
Türkiye'de semt pazarları için ulusal bir açılış ya da kapanış saati yoktur. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik madde 9'a göre her pazarın saatini, mevsim şartlarını ve yöresel ihtiyaçları dikkate alarak ve pazarcıların meslek kuruluşunun görüşünü alarak belediye encümeni belirler. Bu yüzden saat, pazardan pazara ve mevsimden mevsime değişebilir. Sitenin kaynak verisinde saati resmî kayıtta yazan 24 pazar var: Konya Selçuklu'daki 22 pazar 08:00–19:00, Ankara Mamak'taki iki köylü pazarı 08:00–14:00 arasında açık görünüyor.
Saatleri kim, nasıl belirler?
Yönetmelik madde 9 iki ayrı kararı birlikte düzenler. Kuruluş günü, o yerdeki diğer pazarların günleri dikkate alınarak; açılış ve kapanış saatleri ise mevsim şartları ve yöresel ihtiyaçlar gözetilerek belediye encümenince belirlenir. Her iki kararda da ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınır. Encümen kararı olduğu için saatler belediyeden belediyeye farklılık gösterebilir; aynı belediye yaz ve kış için farklı saatler de uygulayabilir.
Saat kuralı yalnızca alışveriş saatini değil, pazarın kuruluş ve toplanma düzenini de kapsar. Madde 17/1-d'ye göre belediyenin belirlediği saatler dışında pazar yerine mal getirilemez, yükleme-boşaltma yapılamaz ve araç bulundurulamaz. 5957 sayılı Kanun madde 13/1-l de pazar yerine mal getirilmesi ve araç bulundurulmasına ilişkin kurallara aykırılığı yasaklar arasında sayar. Bu kurala bir takvim yılında iki kez uymayan satıcıya bir aya kadar faaliyetten men cezası verilebilir (Yönetmelik md. 26/1-ç).
Belediyenin görevi burada bitmez: Satış yeri kullananların mal getirme, boşaltma ve yükleme işlerini kolayca yapabilmesi için gerekli önlemleri almak da belediyeye düşer (md. 6/9). Pazar yerlerinde aydınlatma sisteminin zorunlu tutulması (md. 6/1-e ve 6/8), akşam saatlerine uzanan pazarlar için de önemlidir.
Kaynakta saati yazan pazarlar
Pazar verilerinin büyük kısmında saat bilgisi yer almıyor: Hal Kayıt Sistemi'nin il tablolarında, İBB ve İzmir Büyükşehir açık verisinde saat alanı yok. Saati açıkça yayımlayan iki kaynak şunlar:
Konya — Selçuklu Belediyesi. Konya Büyükşehir Belediyesi açık veri portalında CC BY 4.0 lisansıyla yayımlanan "Selçuklu Belediyesi Pazar Yerleri" veri setinde her pazar için faaliyet alanı (sebze-meyve, tuhafiye), yapı tipi (açık, kapalı), açık olduğu gün ve açık olduğu saatler alanı var. Sitenin eşleştirdiği 22 Selçuklu pazarının tamamında bu alan 08:00–19:00.
Ankara — Mamak Belediyesi. Belediyenin pazar yerleri sayfası, 27 pazarı gün gün listeliyor ve her pazarın bağlı olduğu zabıta amirliğini gösteriyor. Saat bilgisi ise yalnızca iki Köylü Pazarı için yazılı: "08:00–14:00'e kadar açık".
| Pazar | İlçe | Gün | Saat (kaynağa göre) |
|---|---|---|---|
| Hocacihan Semt Pazarı | Selçuklu | Pazartesi | 08:00–19:00 |
| Binkonut Sebze (Pazartesi) Semt Pazarı | Selçuklu | Pazartesi | 08:00–19:00 |
| Yazır Sebze Meyve Semt Pazarı | Selçuklu | Salı | 08:00–19:00 |
| Kosova Kapalı Semt Pazarı | Selçuklu | Çarşamba | 08:00–19:00 |
| Beşyüzevler Semt Pazarı | Selçuklu | Perşembe | 08:00–19:00 |
| Özalkent (Sebze) Kapalı Semt Pazarı | Selçuklu | Cuma | 08:00–19:00 |
| Parsana (Cumartesi) Semt Pazarı | Selçuklu | Cumartesi | 08:00–19:00 |
| Aşağı Bosna Kapalı Semt Pazarı | Selçuklu | Pazar | 08:00–19:00 |
| Köylü Pazarı | Mamak | Perşembe | 08:00–14:00 |
| Köylü Pazarı | Mamak | Cumartesi | 08:00–14:00 |
Sitenin kullandığı diğer kaynaklarda durum şöyle: İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin pazar yeri verisinde gün bilgisi yalnızca açıklama metninde ("Cumartesi günü kurulmaktadır" gibi) geçiyor, saat yazmıyor. İBB'nin semt pazarları dosyalarında gün, adres, koordinat ve pazar tipi var, saat yok. Çankaya ve Etimesgut belediyelerinin pazar sayfaları gün ve adres veriyor. Hal Kayıt Sistemi'nin il tabloları ise pazarın adını, ilçesini, gününü ve adresini listeliyor. Yani 2.531 kaydın 2.507'sinde saat bilgisini ancak belediyenin kendisinden öğrenebilirsiniz.
Saati kaynakta belli olan pazarların tamamı açılış-kapanış saati belli pazarlar listesinde gün ve ilçeye göre sıralanıyor.
Selçuklu verisinden çıkan tablo
Selçuklu kaydının bir özelliği, sebze-meyve ve tuhafiye satışını bazı yerlerde farklı günlere ayırmasıdır. Aynı Binkonut pazar yerinde sebze-meyve Pazartesi, tuhafiye Perşembe; Özalkent'te sebze Cuma, tuhafiye Cumartesi; Yazır'da sebze-meyve Salı, tuhafiye Cuma günü kuruluyor. Saat ise hepsinde aynı: 08:00–19:00. Selçuklu'daki 22 kaydın beşi Cumartesi günü kuruluyor; bu, belediyenin en yoğun pazar günü. Konya'daki diğer pazarlar için Konya semt pazarları rehberine bakabilirsiniz.
Saat bilgisi olmayan pazarlarda ne yapmalı?
Sitedeki pazarların büyük çoğunluğunda saat kaynakta yok. Bu, pazarın saatsiz olduğu anlamına gelmez; saat belediye encümen kararında belirlenmiştir ama açık veri olarak yayımlanmamıştır. Saati öğrenmek için:
- Belediyenin pazar yerleri sayfasına bakın. Mamak örneğinde olduğu gibi bazı belediyeler pazarları, bağlı oldukları zabıta amirlikleriyle birlikte listeler; saat notu da bu sayfalarda yer alabilir.
- Zabıta bürosuna sorun. Her pazar yerinde zabıta bürosu bulunması zorunludur (md. 6/1-b); saat kararlarını uygulayan birim zabıtadır.
- Mevsim değişimlerini hesaba katın. Madde 9 saati mevsim şartlarına bağladığı için kış ve yaz saatleri farklı olabilir.
- Encümen kararlarını kontrol edin. Saat bir encümen kararı olduğundan, belediyeniz kararlarını internet sitesinde yayımlıyorsa pazar saatini orada bulabilirsiniz.
Aynı gün birden çok pazar seçeneğiniz varsa bugün yakınımda pazar aracı size en yakın pazarları gösterir; haftalık rutininizi haftalık pazar takvimi aracıyla telefon takviminize ekleyebilirsiniz.
Saatin satıcı ve alıcı için anlamı
Saat kuralı iki tarafa da yükümlülük ve güvence getirir.
Satıcı açısından: Belirlenen saat dışında mal getirmek, yükleme yapmak ya da pazar alanında araç bulundurmak yasaktır (md. 17/1-d). Satış yerini kullanmamak da ayrı bir konudur: mazeretsiz olarak üst üste üç kez ya da bir takvim yılında sekiz kez satış yerine gelmeyen pazarcının tahsisi iptal edilebilir (md. 27/1-c). Üreticiler mevsim nedeniyle gelemediklerinde bu hükümden muaftır (md. 27/5).
Alıcı açısından: Saatler içinde pazarda fiyat etiketi, damgalı terazi ve künye kuralları geçerlidir; pazar kapanırken de bu kurallar değişmez. Pazar sonu indirimli satış yapılıp yapılmayacağı satıcıya kalmış bir ticari karardır; ancak fiyat değişirse etiketin de doğru fiyatı göstermesi gerekir (md. 20/2 etiketlerde kazıntı ve karalama yapılmasını yasakladığından, fiyat değiştiğinde eski etiketin üzeri karalanamaz). Etiket kurallarının ayrıntısı fiyat etiketi ve künye rehberinde.
Günler de encümen kararıyla belirlenir
Saat gibi kuruluş günü de encümen kararıdır ve diğer pazarların günleri dikkate alınarak seçilir (md. 9/1). Sitenin kaynak verisinde 2.531 pazarın gün dağılımı şöyle: Pazartesi 344, Salı 368, Çarşamba 401, Perşembe 378, Cuma 448, Cumartesi 424, Pazar 379. Belirli bir günde hangi pazarların kurulduğunu gün sayfalarından görebilirsiniz; hafta sonu seçenekleri için hafta sonu pazarları rehberine bakabilirsiniz.
Özet
- Ulusal bir pazar saati yoktur; saat, belediye encümeninin kararıdır (md. 9).
- Saat mevsime ve yöreye göre değişebilir; meslek kuruluşunun görüşü alınır.
- Saat dışında mal getirmek ve araç bulundurmak yasaktır (md. 17/1-d).
- Sitedeki kaynaklarda saat yalnızca Konya Selçuklu (08:00–19:00) ve Ankara Mamak köylü pazarları (08:00–14:00) için yazılıdır.
- Diğer pazarlarda saat için belediyenin pazar sayfasına ya da zabıta bürosuna başvurun.
Kayıtta saati olan pazarlar
Sitenin kaynak verisindeki 2.531 pazarın yalnızca 24'ünde açılış ve kapanış saati kaynakta yayımlanmış: bunların 22'si Konya Selçuklu Belediyesi'nin açık verisinden (08:00–19:00), 2'si Mamak Belediyesi'nin listesinden (08:00–14:00) gelir. Diğer pazarlarda saat, yönetmelik gereği belediye encümenince belirlenir ve kaynakta yer almaz; tam liste saati belli pazarlar sayfasındadır.
Sık sorulan sorular
Semt pazarları için yasal bir açılış saati var mı?
Hayır, ulusal bir saat yoktur. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik madde 9'a göre açılış ve kapanış saatlerini, mevsim şartları ve yöresel ihtiyaçlar dikkate alınarak ve meslek kuruluşunun görüşü alınarak belediye encümeni belirler.
Konya Selçuklu'daki pazarlar kaçta açılıyor?
Selçuklu Belediyesi'nin Konya BB açık veri portalında yayımladığı kayda göre belediyenin semt pazarlarının açık olduğu saatler 08:00–19:00 olarak geçiyor.
Ankara Mamak'taki köylü pazarlarının saati nedir?
Mamak Belediyesi'nin pazar yerleri sayfasında Perşembe günü Fahri Korutürk Pazaryeri'nde ve Cumartesi günü Gülveren Mahallesi'nde kurulan iki Köylü Pazarı için '08:00–14:00'e kadar açık' notu yer alıyor.
Pazarcı tezgâhını istediği saatte kurabilir mi?
Hayır. Yönetmelik madde 17/1-d'ye göre belediyenin belirlediği saatler dışında pazar yerine mal getirilemez, yükleme ve boşaltma yapılamaz, araç bulundurulamaz. Bu kurala bir takvim yılında iki kez uymayan satıcı bir aya kadar faaliyetten men edilebilir (md. 26/1-ç).
