İçeriğe geç

Pazar sözlüğü

Künye, tezgâh, kapalı pazar, üretici pazarı, kura, encümen kararı: semt pazarında geçen terimlerin kaynaklı tanımları. 22 terim, her biri kaynaklı.

Belediye encümeni

Belediye başkanının başkanlığında toplanan, pazar yerinin günü, saati ve tahsis işlemlerine karar veren belediye organı.

5393 sayılı Belediye Kanunu belediyenin organlarını belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanı olarak sayar; encümen belediye başkanının başkanlığında toplanır. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik encümene pazarla ilgili birçok görev verir.

Pazar yerlerinin kuruluş günü ile açılış ve kapanış saatleri, mevsim şartları ve yöresel ihtiyaçlara göre encümence belirlenir (md. 9). Pazar yeri yerleşim planını encümen onaylar ve değiştirir (md. 8), satış yerlerinin işletilmesine yönelik işlemler encümen kararıyla yapılır (md. 11), kura listesine itirazları encümen karara bağlar (md. 13).

Pazarın taşınması ya da kapatılması ise belediye meclisinin kararıdır (md. 10). Bir pazarın günü değiştiğinde dayanak genellikle encümen kararıdır.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · 5393 sayılı Belediye Kanunu · terim sayfası

Bildirim miktarı

Hal Kayıt Sistemi'ne bildirilmesi zorunlu sebze-meyve satışının alt sınırı: 150 adet, 50 bağ ya da 100 kilogram.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik ile Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik, bildirim miktarını adetle yapılan satışlarda 150 adet, bağla yapılan satışlarda 50 bağ, kilogramla yapılan satışlarda 100 kilogram olarak tanımlar. Bu eşiğin üzerindeki sebze-meyve alım satımları sisteme bildirilir.

Aynı yönetmeliğe göre tek seferde bu miktarın altında yapılan satış perakende satıştır. Semt pazarında tüketicinin yaptığı alışveriş perakende satıştır; pazarcının halden aldığı toptan mal ise bildirim kapsamındadır.

Tanım, pazardaki ürünün kaydının neden künyeyle izlenebildiğini açıklar: bildirimi yapılan malın künyesi sistemden basılır.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik · terim sayfası

Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çiftçileri kayıt altına aldığı tarımsal veri tabanı; üretici pazarında satış yeri almak için aranan kayıtlardan biri.

Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği ÇKS'yi, Bakanlık tarafından oluşturulan ve çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanı olarak tanımlar. Kayıtlar il ve ilçe tarım müdürlüklerince tutulur.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik, satış yeri tahsis edilecek üreticinin sebze veya meyve üreticisi olmasını ve Bakanlık bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olmasını şart koşar (md. 12); başvuruda bu kaydı gösteren belge istenir. Üretici pazarında satış yapanın gerçekten üretici olmasını güvenceye alan mekanizma budur.

Belediyeler de üreticilerin bu sistemlere kaydının güncelliğini gözetmekle görevlendirilmiştir (md. 22).

Kaynak: Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği · Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Elektronik terazi (tartı)

Pazarda kullanılması zorunlu, muayenesi yapılmış ve damgalı elektronik tartı; pazar giriş-çıkışlarında ayrıca kontrol tartısı bulunur.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesine göre satış yerini kullananlar, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'na göre muayenesi yapılmış elektronik tartılar kullanır. Damgalanmamış, damgası kopmuş, bozulmuş, periyodik muayenesi yaptırılmamış ya da damga süresi geçmiş tartı kullanılamaz; tartı hileli biçimde kullanılamaz.

Tartı, tüketicinin satın aldığı malın ağırlığını görebileceği biçimde yerleştirilir. Ayrıca 6. madde, alınan malın ağırlığının kontrol edilebileceği elektronik tartıların pazar yerinin giriş ve çıkış noktalarına konulmasını zorunlu tutar.

Aldığınız ürünü çıkıştaki kontrol tartısında tartıp tutarsızlık görürseniz pazar yerindeki zabıta bürosuna bildirebilirsiniz.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Fiyat etiketi

Pazarda her ürün çeşidi için kullanılması zorunlu, satış fiyatını ve birimini gösteren, yönetmelik ekindeki örneğe uygun etiket.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesi, satışa sunulan her mal çeşidi için tüketicinin korunmasına ilişkin mevzuata uygun düzenlenmiş ve Ek-3'teki biçime uyan fiyat etiketi kullanılmasını zorunlu tutar. Etiketlerde tüketiciyi yanıltacak ifade bulunamaz; mürekkepli ya da tükenmez kalemle doldurulur, kazıntı ve karalama yapılamaz.

Satış birimi olarak kilogram, adet, bağ, paket veya kutu kullanılır ve birimde küsurat yer almaz; yani "yarım kilo" yerine kilogram fiyatı yazılır. Etiketler belediye ya da belediyenin uygun gördüğü meslek kuruluşu tarafından bastırılıp dağıtılır.

Etiket fiyatı ile ödenen tutar uyuşmuyorsa tüketici hakları ve zabıta denetimi yoluna başvurabilirsiniz.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Hal Kayıt Sistemi (HKS)

Ticaret Bakanlığı bünyesinde, sebze-meyve ticaretinin bildirimlerinin ve künyelerinin tutulduğu internet tabanlı merkezî kayıt sistemi.

Yönetmelik "sistem" sözcüğüyle, Bakanlık bünyesinde elektronik ortamda kurulan ve internet tabanlı çalışan merkezî hal kayıt sistemini kasteder (md. 4). 5957 sayılı Kanun sebze ve meyve ticaretinde bildirim yükümlülüğü getirir; bildirim miktarının üzerindeki alımlar bu sisteme bildirilir ve künyeler sistem üzerinden basılır.

Belediyeler de pazar yerleri ile satış yerlerini kullananlara ait bilgileri sisteme kaydetmek ve güncellemekle görevlidir (Yönetmelik md. 22). Sistemin "Pazar Yeri Sorgulama" ekranı, il il pazar yerlerinin adını, türünü, adresini, ilçesini ve kuruluş günlerini gösterir; bu site pazar kayıtlarının büyük bölümünü bu ekrandan alır.

Sorgulama ekranında bazı illerin sayfası sunucu hatası verebilir; o illerde site belediye kaynaklarını kullanır.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · Hal Kayıt Sistemi — Pazar Yeri Sorgulama · terim sayfası

İyi tarım uygulamaları

Üretimi sosyal açıdan yaşanabilir, ekonomik açıdan kârlı, insan ve hayvan sağlığı ile çevreyi gözeten hâle getiren uygulamalar ve bunlara dayanan sertifika.

İyi Tarım Uygulamaları Hakkında Yönetmelik bu kavramı, tarımsal üretim sistemini sosyal açıdan yaşanabilir, ekonomik açıdan kârlı ve verimli, insan sağlığını koruyan, hayvan sağlığı ve refahı ile çevreye önem veren bir hâle getirmek için uygulanması gereken işlemler olarak tanımlar. Uygulamalar yetkili kuruluşlarca denetlenir ve sertifikalandırılır.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in "mal" tanımı, iyi tarım uygulamaları ve organik tarım kapsamında üretilmiş sertifikalı ürünleri de kapsar; bu ürünlerin sertifika bilgisi künyede yer alır.

İzmir hal bülteninde bazı ürünler "(İyi Tarım)" ibaresiyle ayrı listelenir; sertifikalı ürün halde ayrı fiyatlanır.

Kaynak: İyi Tarım Uygulamaları Hakkında Yönetmelik · Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · İzmir BB — Sebze ve Meyve Hal Fiyatları · terim sayfası

Kapalı pazar yeri

Üstü örtülü, çoğunlukla kalıcı bir yapı içinde kurulan ve yağışlı havalarda da açık kalan pazar yeri.

Yönetmelik semt pazarını "açık veya kapalı pazar yerleri" olarak tanımlar ve kapalı pazar yerleri için ek kurallar koyar. Kapalı pazar yerlerinde, her pazar yerinde zorunlu olan satış yerleri, zabıta bürosu, çöp toplama yeri, elektronik tartılar, hoparlör, aydınlatma, güvenlik kamerası ve tuvalete ek olarak iş hacmine uygun otopark alanı ve yeterli kapasitede havalandırma sistemi bulunması gerekir (md. 6).

Kaynak verilerde "kapalı" bilgisi farklı biçimlerde geçer: İBB veri setinde "Pazar Tipi: Kapalı", Konya ve Mamak listelerinde yapı tipi, diğer kayıtlarda pazarın resmî adı ("… Kapalı Semt Pazarı"). Site bu bilgiyi yalnızca kaynakta açıkça yazıyorsa gösterir.

Kapalı pazarlar il il ayrı listelerde toplanmıştır; kayıtlı kapalı pazar yeri sayısında İstanbul başı çeker.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · İBB Açık Veri — İstanbul semt pazarları · terim sayfası

Kura usulü

Pazar yerindeki satış yerlerinin, şartları taşıyan başvuru sahipleri arasında huzurlarında çekilen kurayla dağıtılması.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 13. maddesine göre tahsis duyurusuna başvuranlardan şartları taşıyanlar kura işlemine katılma hakkı kazanır. Katılacakların listesi, itiraz süresi ve kura günü en az yedi iş günü ilan edilir; itirazları belediye encümeni karara bağlar.

Kura, başvuru sahiplerinin huzurunda çekilir; ilgili meslek kuruluşu gözlemci gönderebilir. Pazarcılar ve üreticiler için ayrı asil ve yedek listeler oluşturulur. Boşalan satış yerleri yedek listeden sırayla verilir; yedek kalmazsa ya da kura ilanının üzerinden bir yıl geçerse işlem yeniden yapılır.

Pazar yeri başka bir alana taşındığında yeni yerdeki satış yerleri de mevcut tahsis sahipleri arasında kurayla dağıtılır (md. 14).

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Künye

Sebze ve meyvenin üretim yerini, cinsini, miktarını, üreticisini ve varsa sertifikasını gösteren, Hal Kayıt Sistemi'nden basılan belge ya da barkodlu etiket.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi künyeyi, sebze ve meyvelerin üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici ya da işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini içeren ve sistem üzerinden basılan belge veya barkodlu etiket olarak tanımlar. Künye, bir ürünün tarladan tezgâha hangi yoldan geldiğini izlemeyi sağlar.

Yönetmeliğin 18. maddesi, pazarda satışa sunulan sebze ve meyvelere ait künyelerin herkesin kolayca görebileceği biçimde bulundurulmasını ve tahrif edilmemesini öngörür. Künye fiyat etiketinden farklıdır: fiyat etiketi satış fiyatını ve birimini, künye ise ürünün kaydını gösterir.

Tezgâhta künyeyi sormak, ürünün nereden geldiğini ya da iyi tarım/organik sertifikası taşıyıp taşımadığını öğrenmenin resmî yoludur.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · 5957 sayılı Kanun · terim sayfası

Meslek kuruluşu (pazarcılar odası)

Pazarcıların üye olduğu, esnaf ve sanatkârlar federasyonuna kayıtlı meslek odası ya da bu oda yoksa en çok pazarcı üyesi olan esnaf odası.

Yönetmelik meslek kuruluşunu, pazarcıların üye olduğu ihtisas odalarının kurduğu ve ülke genelinde en fazla üyeye sahip esnaf ve sanatkârlar federasyonuna kayıtlı meslek odası; ihtisas odası bulunmayan yerlerde ise en fazla pazarcı üyeye sahip esnaf ve sanatkârlar odası olarak tanımlar (md. 4). Satış yeri tahsis edilecek pazarcının ilgili meslek odasına kayıtlı olması gerekir (md. 12).

Meslek kuruluşu pek çok kararda görüş verir: pazar yerinin kuruluş günü ve saatleri (md. 9) ile tezgâh ebatları (md. 6) bu görüş alınarak belirlenir; kuruluşun temsilcisi pazar yeri kuruluş komisyonunda yer alır ve kura sırasında gözlemci olabilir.

Belediyeyle yapılan protokollerle bazı işletme hizmetleri meslek kuruluşlarınca yürütülebilir (md. 5).

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Organik ürün

5262 sayılı Organik Tarım Kanunu'na göre kontrol ve sertifikasyon sürecinden geçerek üretilen, sertifikalı tarım ürünü.

5262 sayılı Organik Tarım Kanunu, organik ürünün üretiminden tüketiciye ulaşıncaya kadar kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarınca denetlenmesini öngörür; bir ürünün organik olarak satılabilmesi için bu sertifikasyon süreci gerekir. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik yalnızca organik malların satıldığı semt pazarı kurulmasına izin verir (md. 5) ve bu pazarlardaki satış yerlerinin yalnızca organik mal üreten üreticilerce ya da bu malları satan pazarcılarca kullanılmasını şart koşar (md. 11).

Bu nedenle "organik pazar" adını taşıyan bir pazar ile rastgele bir tezgâhta "organik" yazması aynı güvenceyi vermez; sertifika bilgisini künyeden sorabilirsiniz.

Sitede resmî adında organik ya da ekolojik geçen pazarlar ayrı bir listede toplanmıştır.

Kaynak: 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu · Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Pazar yeri yerleşim planı

Pazar yerindeki satış yerlerinin ve zorunlu tesislerin yerini gösteren, belediye encümenince onaylanan plan.

Yönetmeliğin 8. maddesine göre yerleşim planı, pazar yeri kurulmasına ilişkin belediye meclisi kararından sonra üç ay içinde, zabıta bürosu, çöp toplama yeri, elektronik tartılar ve tuvalet gibi zorunlu hizmet tesislerini içerecek biçimde hazırlanır ve belediye encümenince onaylanır.

Planda satış yerlerinin en az yüzde yirmisi üreticilere ayrılır; sebze-meyve ile diğer gıda ve ihtiyaç maddeleri birbirini olumsuz etkilemeyecek biçimde ayrı ayrı yerleştirilir. Plan ihtiyaca göre encümen kararıyla değiştirilebilir; bu sırada mevcut satış yeri sahiplerinin hakları gözetilir.

Tahsis işlemi ancak yerleşim planı onaylandıktan sonra başlar (md. 13). Bazı pazarlarda sebze ve giyim bölümlerinin ayrı adlarla kayıtlı olmasının nedeni budur.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Pazarcı

Malları semt pazarlarında doğrudan tüketiciye perakende olarak satan meslek mensubu.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik pazarcıyı, malları semt pazarlarında doğrudan tüketicilere perakende olarak satan meslek mensubu olarak tanımlar (md. 4). Pazarcıya satış yeri tahsis edilebilmesi için sebze-meyve ya da belediyenin izin verdiği diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin satışıyla uğraşması, ilgili meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi olması ve son bir yıl içinde hakkında tahsis iptali kararı verilmemiş olması gerekir (md. 12).

Pazarcı ile üretici farklı kavramlardır: üretici kendi yetiştirdiği ürünü satar ve Tarım ve Orman Bakanlığı kayıt sistemlerine kayıtlı olmak zorundadır; pazarcı ise ürünü genellikle toptancı halden ya da üreticiden alarak satar.

Pazarcı; tanıtım levhası, fiyat etiketi, künye ve damgalı tartı kullanımı gibi yükümlülüklere tabidir.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Perakende satış

Tek seferde bildirim miktarının (150 adet, 50 bağ, 100 kg) altında kalan satış; semt pazarındaki tüketici alışverişi bu kapsamdadır.

Yönetmelik perakende satışı, tek seferde bildirim miktarının altında yapılan satış olarak tanımlar (md. 4). Bildirim miktarı adetle satışta 150 adet, bağla satışta 50 bağ, kilogramla satışta 100 kilogramdır. Semt pazarında tüketicinin yaptığı alışveriş perakende satıştır.

Semt pazarının tanımı da perakendeye dayanır: üreticiler ve pazarcılar malları doğrudan tüketicilere perakende olarak satar. Bu nedenle pazar fiyatları, halde oluşan toptan fiyatlardan farklıdır.

Sitedeki fiyat karşılaştırma aracı, toptan hal fiyatı ile pazarda ödenen perakende fiyat arasındaki farkı yüzde olarak hesaplar.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Semt pazarı

Üreticilerin ve pazarcıların sebze-meyve ile belediyenin izin verdiği diğer gıda ve ihtiyaç maddelerini doğrudan tüketiciye perakende sattığı açık ya da kapalı pazar yeri.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi semt pazarını, üreticilerle pazarcıların malları doğrudan tüketiciye perakende olarak sattığı açık veya kapalı pazar yeri olarak tanımlar. Semt pazarının yerini ve kurulacağı günü belediye belirler; yönetmeliğe göre pazar yerleri belediyelerce ya da belediyenin yarıdan fazla payına sahip olduğu iştiraklerce işletilir.

Semt pazarlarında satış yerlerinin en az yüzde yirmisi üreticilere ayrılır (md. 11). Aynı yerde üretici pazarı kuruluyorsa semt pazarıyla aynı gün kurulamaz (md. 5). Yalnızca organik ürünlere ya da belirli ihtiyaç maddelerine ayrılmış semt pazarı kurmak da mümkündür.

Bu sitede her semt pazarı, Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi'ndeki ya da belediye açık verisindeki kaydına dayanır. Hangi gün nerede semt pazarı kurulduğunu gün sayfalarından bulabilirsiniz.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi — Pazar Yeri Sorgulama · terim sayfası

Tahsis (satış yeri tahsisi)

Pazar yerindeki bir satış yerinin, tahsis ücreti karşılığında belirli bir pazarcıya ya da üreticiye geçici kullanım hakkı olarak verilmesi.

Yönetmelik tahsisi, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınan işgaliye harcı karşılığında semt ve üretici pazarlarındaki satış yerlerinin geçici kullanım hakkı olarak tanımlar (md. 4). Satış yerleri tahsis yoluyla işletilir ve bu işlemler belediye encümeni kararıyla yapılır (md. 11).

Aynı pazar yerinde bir kişiye doğrudan ya da dolaylı en fazla iki satış yeri verilebilir. Tahsis işlemi yerel gazetede, belediye ilan panosunda ve internet sitesinde duyurulur; şartları taşıyanlar kura işlemine katılır (md. 13). Vefat, ağır hastalık gibi zorunlu hâllerde tahsis kanuni mirasçılara devredilebilir (md. 16).

Tahsis sahibi, satış yerinde belediyenin verdiği tanıtım levhasını görünür biçimde bulundurmak zorundadır.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu · terim sayfası

Tahsis ücreti (işgaliye)

Pazar yerindeki satış yerini kullananlardan, belediye meclisinin her yıl belirlediği tarifeye göre makbuz karşılığı alınan ücret.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 52. maddesi, pazar veya panayır kurulan yerlerin satıcılarca geçici olarak işgal edilmesini işgal harcına tabi tutar. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik bu ücreti "tahsis ücreti" olarak adlandırır: belediye meclisince her yıl belirlenen tarifeye göre, satış yerinin kullanımından sonra makbuz karşılığında alınır (md. 15).

Üreticilerden alınan tahsis ücreti kanundaki tarifenin en alt oranından hesaplanır; günlük alınmadığında toplu tahsilat bir ayı aşamaz. Yönetmelik, tahsis sahiplerinden bu maddede sayılanlar dışında hiçbir ad altında ücret alınamayacağını da belirtir.

Tahsis ücreti pazar fiyatına yansıyan maliyetlerden biridir; hal fiyatı ile pazar fiyatı arasındaki farkın bir kısmını açıklar.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu · terim sayfası

Tanıtım levhası

Belediyenin satış yeri sahibine verdiği, satış yeri ve kullanan kişi bilgilerini gösteren dayanıklı levha.

Yönetmeliğin 13. maddesine göre belediye, satış yeri ve bu yeri kullananlara ilişkin bilgilerin yer aldığı, Ek-2'deki örneğe uygun, plastik ya da metal gibi dayanıklı malzemeden yapılmış tanıtım levhasını satış yerini kullananlara verir. 17. madde ise levhanın satış yerinin herkes tarafından kolayca görülebilecek bir yerine konulmasını şart koşar.

Tanıtım levhası tezgâhın kime tahsis edildiğini gösterir; bir şikâyet ya da tüketici başvurusunda satış yerini tanımlamanın en güvenilir yoludur. Levha, fiyat etiketinden ve künyeden ayrı bir belgedir.

Pazarda sorun yaşadığınızda levhadaki bilgiyi not ederek pazar yerindeki zabıta bürosuna başvurabilirsiniz; zabıta bürosu her pazar yerinde bulunması zorunlu tesislerdendir (md. 6).

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Toptancı hal

Sebze ve meyvenin toptan alınıp satıldığı, belediyelerce ya da özel kişilerce kurulan hal.

5957 sayılı Kanun belediyelerce kurulanları "belediye toptancı hali", gerçek veya tüzel kişilerce kurulanları "özel toptancı hali" olarak ayırır; pazar yerlerini ise belediyelerce belirlenen yer ve günlerde kurulan üretici ve semt pazarları olarak tanımlar. Hal toptan satışın, pazar ise perakende satışın yapıldığı yerdir.

Semt pazarındaki ürünün önemli bir bölümü toptancı halden gelir. Hal fiyatları bu yüzden pazar fiyatının alt sınırı hakkında fikir verir; ancak taşıma, fire, tezgâh ücreti ve kâr eklendiği için pazar fiyatıyla aynı değildir.

Bu sitenin fiyat aracı ve mevsim rehberleri, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin günlük yayımladığı hal fiyat bültenini kullanır.

Kaynak: 5957 sayılı Kanun · İzmir BB — Sebze ve Meyve Hal Fiyatları · terim sayfası

Üretici pazarı

Satış yerlerinin yalnızca üreticilere tahsis edildiği, yörede yetiştirilen ürünün aracısız satıldığı pazar yeri.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'e göre üretici pazarlarındaki satış yerleri münhasıran üreticilerce kullanılır (md. 11). Bir yerde üretici pazarı kurulurken yörede yetiştirilen ürün miktarı ve çeşidi, üretim sezonu ile üretici ve tüketici talepleri dikkate alınır (md. 5). Üretici pazarı, aynı yerleşimdeki semt pazarıyla aynı gün kurulamaz.

Satış yeri tahsis edilecek üreticinin sebze veya meyve üreticisi olması ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kayıt sistemlerine (örneğin Çiftçi Kayıt Sistemi) kayıtlı olması gerekir (md. 12). Üreticilerden alınacak tahsis ücreti 2464 sayılı Kanun tarifesindeki en düşük orandan hesaplanır (md. 15).

Hal Kayıt Sistemi'nde türü "Üretici Pazarı" olan ya da resmî adında köylü, üretici veya çiftçi geçen pazarlar sitedeki üretici pazarları listesinde toplanmıştır.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · terim sayfası

Zabıta (pazar denetimi)

Belediyenin düzen ve denetim birimi; pazar yerlerinde kurallara uyumu denetler, her pazar yerinde zabıta bürosu bulunur.

Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik, her pazar yerinde zabıta bürosu bulunmasını zorunlu tutar; büro seyyar kabin de olabilir (md. 6). Belediyeler pazar yerlerinde gerekli denetimleri yapmak ve mevzuata aykırı eylemler hakkında cezai işlem uygulamakla görevlidir (md. 22).

Belediye Zabıta Yönetmeliği de zabıtaya, pazar ve panayır yerlerinde geliş gidişi zorlaştıranlar ile çevreyi kirletenleri uyarma ve uymayanlar hakkında yasal işlem yapma görevi verir. Pazar yerlerinde güvenlik için özel güvenlik hizmeti de alınabilir (Yönetmelik md. 22).

Tartı, fiyat etiketi ya da satış yeri dışında mal teşhiri gibi konularda sorun yaşadığınızda ilk başvuru noktası pazar yerindeki zabıta bürosudur.

Kaynak: Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik (RG 12.07.2012) · Belediye Zabıta Yönetmeliği · terim sayfası